Uzmanlar, kolları sıvadı. Dünyayı şaşkına çevirecek çılgın bir çalışmaya başlayacaklar. Topladıkları antik fosil kalıntılarını inceleyen araştırmacılar, 52.000 yıl önce doğadan silinen hayvan yeniden canlandırmayı planlıyorlar. Uzmanlar, antik deriden toplanan kromozomların ilk kez 3 boyutlu rekonstrüksiyonu sayesinde yünlü mamutu hayata döndürmeye bir adım daha yaklaştı. Yaklaşık 52.000 yıl önce, yünlü bir mamut öldükten hemen sonra hava koşullarının etkisiyle dondurularak kurutulmuş ve DNA'sı cam benzeri bir halde korunmuştur.
ALIŞILMADIK DERECEDE İYİ KORUNMUŞ
Alışılmadık derecede iyi korunmuş olan bu örnek, 2018 yılında kuzeydoğu Sibirya'da kazılmış ve uluslararası bilim insanlarından oluşan bir ekip, deri dokusunu analiz etmişti. Şimdi, soyu tükenmiş türlerin kromozomlarının (DNA'dan oluşan iplik benzeri yapılar) ayrıntılı bir yeniden inşasını başarıyla gerçekleştirdiler. Bilim insanları bu kadar eski bir örnekten ilk kez böyle bir şey yapmayı başardı.
NESLİN YENİDEN CANLANDIRILMASI
Ayrıca bu durumun, yünlü mamutun 'neslinin yeniden canlandırılması' çabalarına, DNA'nın günümüz filleriyle karşılaştırılmasına olanak sağlayarak katkı sağlayabileceğini söylediler. Şu anda Colossal Biosciences adlı bir şirket yünlü mamutu yeniden hayata döndürmek için çalışmalar yürütüyor. Stratejileri, bir Asya fili genomunu alıp DNA'da çok sayıda küçük düzenleme yapmaktır.
FOSİLDE KORUNAN GENETİK BİLGİ
Daha sonra bir Asya fili bu yavruyu taşıyacak ve yünlü mamutların soğukta yaşamasını sağlayan birçok adaptasyona sahip bir fil dünyaya getirecek. Yeni keşfin arkasındaki ekip, bu fosilde korunan genetik bilginin, bugüne kadar bulunan antik DNA parçalarının çoğundan çok daha ayrıntılı olduğunu söylüyor.
DAHA ÖNCE HİÇ GÖRMEDİKLERİ BİR ŞEYDİ
Sadece fosilde bulunan genleri değil, aynı zamanda hangilerinin aktif, hangilerinin kapalı olduğunu da görebildiler; bu daha önce hiç görmedikleri bir şeydi. Teksas'taki Baylor Tıp Fakültesi'nden çalışmanın yazarlarından Erez Lieberman Aiden, bunun mamutun neslinin yeniden canlandırılması çabalarına yardımcı olacağını, çünkü bilim insanlarının bir fil genomunda nesli tükenmiş türe benzer bir şeye dönüştürmek için hangi genleri ve dizileri 'düzenlemeleri' gerektiğini anlamalarına yardımcı olacağını söyledi.
UZUN SÜRE HAYATTA KALABİLİRLER
"Tıpkı DNA gibi, kromozomların da kırılgan nesneler olduğu, canlı bir organizmanın dışında uzun süre yaşayamayacağı düşünülüyordu. Ama doğru koşullar altında kromozomlar aslında uzun süre hayatta kalabilirler. Bu sürpriz pek çok şeyi mümkün kılıyor, örneğin soyu tükenmiş genomları bir araya getirmek, yünlü bir mamutun dokusuna bakıp hangi genlerin açık, hangilerinin kapalı olduğunu görmek, ya da genleri açıp kapatan DNA döngülerini incelemek gibi." dedi.
BİR YAŞAM FORMU YARATMAK İSTİYORLAR
'Soyunun yeniden canlandırılması için genel plan, mamut hakkında DNA diziliminden öğrenilenleri kullanarak, önemli açılardan mamuta benzeyen bir fil yaşam formu yaratmaktır.' dedi. Bu planın farklı versiyonları bir süredir mevcut olsa da, 'olası bir sorun', yünlü mamut genomu hakkında (örneğin, kaç çift kromozoma sahip olduğu) bilgi eksikliğiydi.
"GENOMLARININ KÜRESEL YAPISI OLDUKÇA BENZER"
Dr. Aiden, "Soyların yeniden canlandırılması konusunda en güzel haber, potansiyel maymuncuklar konusunda endişelenmemize gerek olmaması, çünkü iki türün genomlarının küresel yapısı oldukça benzer. Bu nedenle DNA'da yerel düzenlemelerin bizi çok ileri götürebileceği görülüyor.' şeklinde konuştu. Keşiflerinin ayrıca bir Asya filinin mamuta dönüşmesi için tam olarak hangi düzenlemelerin yapılması gerektiğini belirlemeye yardımcı olduğunu söyledi.
DAHA DERİNLEMESİNE ANLAYABİLİYORLAR
'Örneğin, artık yünlü mamutun derisine bakabiliyoruz ve bu fosil kromozomları kullanarak, ilk kez, yünlü mamutun derisinde aktif olan ve fillerde aktif olmayan genleri ve tam tersini görebiliyoruz. Bu sayede artık bir fili yünlü yapmak için hangi genlere ve dizilere odaklanmamız gerektiğini ve hangi dizilerin bu özellik için daha az önemli olabileceğini daha derinlemesine anlayabiliyoruz.' diye ekledi.
DNA ÖRNEKLERİNİ İNCELEMEK İÇİN DAHA İYİMSERLER
Bu çalışmada kullanılan yöntem alışılmadık derecede iyi korunmuş fosillere dayansa da araştırmacılar, bu yöntemin Mısır mumyaları gibi diğer antik DNA örneklerini incelemek için de kullanılabileceği konusunda iyimserler. Diğer yazarlar arasında Kopenhag Üniversitesi, Centre Nacional d'Anàlisi Genòmica ve İspanya'daki Genomik Düzenleme Merkezi'nden araştırmacılar da yer alıyor.