Batı Antarktika'nın devasa buz tabakasını araştıran jeologlar, bir zamanlar yaklaşık bin mil boyunca akan eski bir nehir sisteminin kalıntılarını keşfettiler. Science Advances dergisinde 5 Haziran'da yayınlanan bulgulara göre, keşif Dünya tarihine bir bakış sunuyor ve aşırı iklim değişikliğinin gezegeni nasıl değiştirebileceğine dair ipuçları veriyor.
DERS ALMAMIZ GEREKİYOR
Alfred Wegener Enstitüsü Helmholtz Kutup ve Deniz Merkezi'nde çalışmanın ortak yazarı ve sedimantolog Johann Klages, "Gelecekte potansiyel olarak şiddetli bir iklim değişikliğini düşünürsek, Dünya tarihinde bunun zaten gerçekleştiği dönemlerden ders almamız gerekiyor." Almanya'daki araştırma, WordsSideKick.com'a anlattı.
44 MİLYON YIL ÖNCE BÜYÜK ÖLÇÜDE DEĞİŞTİ
Orta-geç Eosen olarak bilinen bir dönem olan 34 milyon ila 44 milyon yıl önce, Dünya'nın atmosferi büyük ölçüde değişti. Karbondioksit seviyeleri düştükçe küresel soğuma, buzsuz bir Dünya'da buzulların oluşumunu tetikledi.
200 YIL İÇİNDE TAHMİN EDİLEN SEVİYELERE ULAŞABİLİR
Bilim adamları, özellikle insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle Dünya'daki karbondioksit seviyeleri artmaya devam ederken, Antarktika'da bu büyük iklim olayının nasıl ortaya çıktığını araştırmakla ilgileniyorlar. Geç Eosen döneminde karbondioksit miktarı bugün sahip olduğumuz miktarın neredeyse iki katıydı. Ancak Klages, sera gazı seviyelerinin artmaya devam etmesi halinde bunun yaklaşık 150 ila 200 yıl içinde tahmin edilen seviyelere benzer olabileceğini söyledi.
GEÇMİŞİ ORTAYA ÇIKARMAK ZOR
Ancak geçmişi ortaya çıkarmanın zorlu olduğu kanıtlandı. Bugün Batı Antarktika'nın büyük bir kısmı buzla kaplıdır ve bu da erken dönem ortamlarını incelemek için kritik önem taşıyan tortul kayalara erişimi zorlaştırmaktadır. Jeologlar, bir alanı karakterize eden koşulları çözmek için genellikle bu çökeltilerin içinde hapsolmuş tahılların, minerallerin ve fosillerin türüne güvenirler.
BUZLU KITANIN BATI KISMINA GEÇTİLER
2017 yılında, araştırma gemisi Polarstern keşif gezisine katılan Klages ve diğer bilim insanları, Şili'nin en güney kısmından engebeli Drake Geçidi'ni geçerek buzlu kıtanın batı kısmına geçtiler. Gelişmiş deniz tabanı sondaj ekipmanıyla donatılmış Klages ve ekibi, donmuş deniz tabanındaki yumuşak çökeltilerden ve sert kayalardan çekirdek toplamak üzere yola çıktı.
DENİZ TABANINI YAKLAŞIK 30 METRE KADAR DELDİLER
Deniz tabanını yaklaşık 30 metre kadar deldikten sonra araştırmacılar, iki farklı döneme ait katmanlardan oluşan çökeltiler elde etti. Tortudaki uranyum ve kurşun oranı gibi radyoaktif elementlerin yarı ömrünü hesaplayarak, tortunun alt kısmının yaklaşık 85 milyon yıl önce Orta Kreatse döneminde oluştuğunu buldular. Bu çökelti , o dönemde var olan ılıman yağmur ormanlarına özgü fosiller, sporlar ve polenler içeriyordu.
GÜÇLÜ BİR TABAKALI DESEN FARK ETTİLER
Tortunun üst kısmı çoğunlukla yaklaşık 30 milyon ila 40 milyon yıl önceki orta ila geç Eosen dönemine ait kum içeriyordu. Klages, daha yakından incelendiğinde, Eosen kum tabakasında bir nehir deltasından gelenlere benzeyen, Mississippi Nehri veya Rio Grande'de karşılaşılabilecek bir şeye çok benzeyen güçlü bir tabakalı desen fark ettiklerini söyledi.
YAKLAŞIK 1500 KİLOMETREYE YAYILAN BİR ALAN
Bilim insanları, tortudaki lipit ve şeker miktarını ölçtükleri bir lipit biyobelirteç analizi gerçekleştirdiler ve tatlı suda yaşayan siyanobakterilerde yaygın olarak bulunan benzersiz bir molekül buldular. Bu bulgu, antik bir nehrin kıta boyunca kıvrıla kıvrıla aktığı yönündeki şüphelerini doğruladı. Araştırmacılar, Eosen tanelerinin izini Transantarktika Dağları'ndaki ayrı bir tuz bölgesine kadar sürdüler ve Amundsen Denizi'ne boşaltılmadan önce yaklaşık 1.500 kilometre yayılan bir alanı geçtiler.
HEYECAN VERİCİ BİR GÖRÜNTÜ
Klages, "Bu heyecan verici; beyninizde Antarktika boyunca uzanan ve şu anda kilometrelerce buzla kaplı devasa bir nehir sisteminin var olduğuna dair heyecan verici bir görüntüye sahip olmak" dedi. Klages ve ekibi şu anda, yaklaşık 23 milyon yıl önceki daha yakın bir Oligosen-Miyosen dönemine ait olan çekirdek çökeltilerin parçalarını analiz ediyor. Bu, gelecekteki iklimi daha iyi tahmin etmek için modellerin geliştirilmesine yardımcı olacaktır.