Bilim insanları, son araştırmalarının ardından korkunç gerçeği dünyaya duyurdu. Herkes hazırlıklı olsun, Dünya'da domino etkisi yaratacak, iklim değişikliği nedeniyle zayıflayan sistem, tamamen çökebilir. Atlantik meridyenal devridaim dolaşımı (AMOC), tropik bölgelerden kuzeye doğru Kuzey Atlantik'e sıcak su taşıyan bir okyanus akıntıları sistemidir. Son yıllarda AMOC'nin - ve buna benzer diğer "devirme sirkülasyon" sistemlerinin - iklim değişikliği nedeniyle zayıfladığı ve hatta tamamen çökebileceği ortaya çıktı.
BÜYÜK DOMİNE ETKİLERİ
Bunun iklimimiz üzerinde büyük domino etkileri olabilir, Avrupa'daki sıcaklıkların 10 dereceye kadar düşmesi gibi. Şimdi bazı bilim insanları, bu zayıflayan sirkülasyonların okyanusların karbonu emme biçimi üzerinde de endişe verici bir etkiye sahip olabileceği konusunda uyarıda bulundu. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) araştırmacılarına göre, bu durum atmosfere daha fazla karbon salınması ve bunun da küresel ısınmanın etkisini daha da belirgin hale getirecek olumsuz bir "geri bildirim" etkisine yol açabileceği anlamına gelebilir.
KARBONUN YÜZDE 30'UNU EMMEKTEDİR
Şu anda, dünyanın okyanusları insan faaliyetlerinden kaynaklanan karbonun yüzde 30'unu emmektedir. Yeni MIT çalışması, sirkülasyon zayıfladıkça okyanusun emdiği miktarın azalabileceği ve ayrıca derin okyanustan atmosfere karbon salınabileceği konusunda uyardı. Okyanustaki fitoplankton adı verilen minik, CO2 yakan organizmaları besleyen kimyasallardaki değişimden kaynaklanıyor.
KÜRESEL KARBON YAKALAMA
Fitoplanktonlar, okyanus yüzeyinde yaşayan ve derin okyanuslardan gelen karbon ve besin maddeleri ile demirden oluşan bir diyet tüketen mikroskobik, bitki benzeri organizmalardır. Sonuç olarak, toplam küresel bitki karbonunun yalnızca yaklaşık yüzde 1-2'sini oluşturmalarına rağmen, karbonu emmede kritik bir rol oynarlar. Bazı hesaplamalara göre, küresel karbon yakalama ve depolamanın yaklaşık yüzde 40'ını düzeltirler.
NE KADAR FAZLA BÜYÜYEBİLİRSE O KADAR
Fitoplanktonlar ne kadar fazla büyüyebilirse, fotosentez yoluyla atmosferden o kadar fazla karbondioksit emebilirler. Bilim insanları, zayıflayan okyanus sirkülasyonunun, okyanus derinliklerinden daha az karbon ve besin çekilmesi anlamına geleceğinden ve bunun da yüzeydeki fitoplanktonlar için daha az yiyecek anlamına geleceğinden endişe ediyor.
ATMOSFERDEN EMEBİLECEKLERİ MİKTARI DÜŞÜRECEKTİR
Bu durum fitoplankton miktarını azaltacağından atmosferden emebilecekleri karbondioksit miktarını da düşürecektir. Çalışmanın yazarı ve MIT'nin Dünya, Atmosfer ve Gezegen Bilimleri Bölümü'nde araştırma görevlisi olan Jonathan Lauderdale, zayıflayan dolaşımın etkilerini simüle etmek için bilgisayar modelleri çalıştırdığını ve okyanus dolaşımı ne kadar zayıflarsa atmosferde o kadar fazla CO2 biriktiğini bulduğunu söylüyor. "Bir hata olduğunu düşünmüştüm," diyor Lauderdale. "Atmosferik karbon seviyeleri neden yanlış yönde seyrediyordu?"
DAHA FAZLA SALINABİLİR
Çalışma, insan faaliyetlerinden kaynaklanan CO2'nin dolaşımdaki değişiklikler nedeniyle okyanuslarda daha az emilebileceğini, hatta daha fazla karbon salınabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, bunun da daha hızlı iklim değişikliğine yol açabilecek bir 'geri bildirim' etkisine neden olabileceği konusunda uyarıyor.
BÜYÜK BİR SORUN OLABİLİR
Lauderdale, "Bazı iklim modelleri, özellikle Antarktika çevresinde eriyen buzullar nedeniyle okyanus sirkülasyonunda yüzde 30 oranında bir yavaşlama öngörüyor. Bu devr-i devridaim sirkülasyonunda yaşanan büyük yavaşlama aslında büyük bir sorun olabilir"
DAHA FAZLA ISINMAYA YOL AÇABİLİR
Bir dizi diğer iklim sorununa ek olarak, okyanus sadece atmosferden daha az antropojenik CO2 almakla kalmayacak, aynı zamanda bu durum derin okyanus karbonunun net gaz salınımıyla daha da artabilir ve bu da beklenmeyen bir atmosfer CO2 artışına ve beklenmeyen bir iklim ısınmasına yol açabilir." MIT araştırmacıları, bunun sonucunda okyanusların her zaman karbonu emecek bir 'lavabo' olarak görülmesinin mümkün olmayabileceği ve derin okyanuslardan beklenmeyen karbon salınımlarının daha fazla ısınmaya yol açabileceği konusunda uyarıyor.
TAMAMEN ALT ÜST OLDU
Lauderdale ekliyor: "Okyanusta olup biteni düşündüğümüz şey tamamen altüst oldu. Gelecekteki dolaşım değişikliklerine yanıt olarak okyanusun derin okyanusta karbon depolamasına güvenemeyiz. İklim değişikliğini azaltmak için bize zaman kazandırmak adına bu doğal süreçlere güvenmek yerine, emisyonları azaltmada şimdi proaktif olmalıyız."