Mississippi'de şimdiye kadar bulunan en eksiksiz dinozor fosili, eyalet yetkilileri tarafından 'inanılmaz derecede sıra dışı' olarak nitelendirildi ve 2007'deki keşfinden bu yana yüzde 85'i hâlâ gömülü durumda. Paleontologlar, numunenin bir zamanlar yaşayan bir hadrosaur olduğunu doğruladılar. Hadrosaur, 82 milyon yıl önce yaşamış vejetaryen, ördek gagalı bir dinozor ailesidir. Ancak uzmanlara göre hadrosaur, otçul devlerin büyük bir ailesidir ve en az 61 tanımlanmış, muhtemelen yüzlerce benzersiz türü de bir zamanlar Dünya'da dolaşmıştır.
YAKLAŞIK 20 YILDIR SIR OLARAK KALMIŞTI
Araştırmacılar, bu numunenin omurga omurları, ön kol kısımları, ayaklar ve leğen kemiklerinin parçalarını güvence altına aldılar, ancak geri kalanını eyaletin kuzeydoğu kesimindeki Booneville'in dışındaki konumundan çıkarmak zor oldu. Eyalet jeoloji ofisinden bir yetkili olan James Starnes, "Bu iş bir süre öylece durdu çünkü üzerinde çalışacak kimse yoktu" diye itiraf etti. Booneville, Mississippi bölgesindeki bu buluntuda, çok sayıdaki hadrosaur türünden hangisinin gerçekten bulunduğu yaklaşık yirmi yıldır bir sır olarak kalmıştı.
GİZEMİ TAMAMEN ORTAYA ÇIKARMADAN ÇÖZECEKLER
Ancak araştırmacılar artık gizemi tamamen ortaya çıkarmadan çözmek için adli kemik analizinin 3 boyutlu yöntemine yöneliyor. Güney Mississippi Üniversitesi (USM) jeoloji yüksek lisans öğrencisi Derek Hoffman, hadrosaur kalıntılarını, birçok bilim dalında 'geometrik morfometrik' olarak bilinen bu yöntemle analiz ediyor. Hoffman'ın basitleştirdiği gibi, 'geometrik morfometrik bilimin yaptığı şey, şekil analizi yaklaşımıdır.' Belirli bir kemik örneği için temel özellikler veya 'dönüm noktaları' belirlenir ve bunlara ilişkin mesafeler ve bu mesafelerin oranları, bilinen kemiklerle olan farklılıkları ve benzerlikleri doğrulamak için karmaşık istatistiksel modeller aracılığıyla karşılaştırılır.
İNSAN EVRİMİ ÇALIŞMALARINDA ETKİLİ
Yöntemin antropolojide ve insan evrimi çalışmalarında da etkili olduğu kanıtlandı; bunlara modern insanların beyin boşlukları ile Neandertal atalarımız arasındaki karşılaştırmalar da dahil. Ancak Hoffman'ın bu hadrosaur fosili hakkında cevap arama çabaları, yaratığın bazı parçalarının özel koleksiyoncuların elinde olması nedeniyle daha da zorlaşıyor. Hoffman'ın çalışmaları esas olarak Mississippi Doğa Bilimleri Müzesi'nin kamuya açık tuttuğu kemikler üzerine yoğunlaşmıştır.
AYIRT ETMEK İÇİN EN BENZERSİZ ÖZELLİK
Müzenin paleontoloji küratörü George Phillips yerel gazete Clarion Ledger'a yaptığı açıklamada, "Birçok omurumuz var. Bir tane humerusumuz var. Bir tane ulnamız var. Ulna ön kolun arka kısmıdır. Ayak kemiklerinden birkaçına sahibiz' diye devam etti Phillips. 'Sonra da pubis kemiğine sahibiz." dedi. Yetişkin hadrosaur'un ulnası yaklaşık 60 santimetre uzunluğundadır ve humerus kemiği yaklaşık 45 santimetre uzunluğundadır. Sadece bir tamamlanmış yetişkin hadrosaurun ayak kemikleri toplam ağırlıkta 22,6 kilogram aşabilir. Ancak araştırmacıların hayal kırıklığına uğramasına neden olan şey, dinozorun kafatasının -hadrosaur türlerini birbirinden ayırt etmek için en benzersiz tanımlayıcı özellik- henüz bulunamamış olması.
GENİŞ VE TUHAF ÇEŞİTLİLİKTE TAÇLARLA EVRİMLEŞTİĞİ BİLİNMEKTE
Hadrosaurların farklı türlerinin ördek gagalı başlarında, horozların kırmızı 'ibiği' gibi sarkık materyaller dahil, geniş ve tuhaf çeşitlilikte taçlarla evrimleştiği iyi bilinmektedir. Paleontologlar bu sıra dışı ve bazen gösterişli özelliklerin hangi biyolojik amaca hizmet etmiş olabileceğini hâlâ tartışıyorlar, ancak bu özelliklerin çeşitliliği hadrosaur ailesinin kaydedilen çeşitliliğine katkıda bulunmuştur. USM'den Hoffman, bu fosilin türünü belirlemek için en iyi ikinci seçenek olarak dinozorun pelvisinin ön kısmında bulunan bir kemik olan pubis kemiğine odaklandı.
EN DÜŞÜK TAKSONOMİ SEVİYESİ NEDİR?
Hadrosaur türlerinin pubis kemikleri arasındaki farklar çok ince, hatta çoğu zaman çıplak insan gözü için çok ince olsa da, geometrik morfometrik gibi titiz matematiksel yaklaşımlarla gizli ayrımlar ortaya çıkarılabilir. USM jeoloji bölümünden mezun olan öğrenci, Mississippi fosilinin hangi potansiyel hadrosaur türlerine ait olabileceğini en azından daraltmayı umuyor. Veya Hoffman'ın ifadesiyle: 'Bu hadrosauru ulaştırabileceğimiz en düşük taksonomi seviyesi nedir?'
YAKLAŞIK 5 METRE BOYUNDA
Bu hadrosaur hakkında bilinenler, uzunluğunun yaklaşık 7-8 metre olduğu ve arka ayakları üzerinde durduğunda yüksekliğinin de yaklaşık 4,8 metre olduğudur. Araştırmacılar hadrosaur soyunun Kuzey Amerika'da başladığına inanırken, otçullar daha sonra dünyanın dört bir yanına göç ettiler ve Asya, Güney Amerika, Avrupa ve Kuzey Afrika'da fosiller ortaya çıkarıldı.
FOSİL KAYITLARINDAKİ EN İYİSİ
Hoffman, 'Bunlar fosil kayıtlarında en iyi temsil edilen dinozorlardır,' dedi, 'hiç şüphesiz.' Hadrosaurların adı, Antik Yunancada 'tıknaz kertenkele' anlamına gelen kelimeden türemiştir ve bu ağır hayvanların ağırlığı yaklaşık veya 2.000 ila 4.000 kilogram arasında değişmektedir.
75 MİLYON YIL ÖNCE
Hadrosaur türlerinin çoğu 75 ila 65 milyon yıl önce Geç Kretase Dönemi'nde yaşamıştır. Hadrosaur ailesinden diğer dinozor örnekleri arasında, başında uzun, geriye doğru kıvrılan bir tepe bulunan ve 2022 yapımı 'Jurassic World Dominion' filminde görülen Parasaurolophus ve yukarıda belirtilen tepesi horoz gibi yumuşak bir dokudan oluşan Edmontosaurus yer alıyor.
İNANILMAZ DERECEDE SIRA DIŞI
Mississippi Çevre Kalitesi Dairesi Jeoloji Ofisi'nden eyalet yetkilisi James Starnes, 2007 yılında Booneville yakınlarında bu hadrosaurun keşfedilmesinin' inanılmaz derecede sıra dışı' olduğunu söyledi. 'Çok fazla iskeletimiz yok' dedi Starnes. 'Parçalarımız ve bölümlerimiz var, ama iskeletimiz yok.' Starnes, bu hadrosaur fosilinin sadece küçük bir kısmını ortaya çıkarmak için neredeyse yirmi yıl geçmesine rağmen projenin bir gün tamamlanacağını umuyor. Starnes, 'Hala bu numuneden daha fazlasını çıkarmaya çalışıyoruz' dedi.