Çöldeki bir mağarada bulunan 3 bin 800 yıllık kumaş parçalarında, antik çağlardan kalma değerli bir kızıl boya tespit edildi. Boyasız keten ve boyalı parlak kırmızı yün parçalarından oluşan bu nadir kumaşlar ilk olarak 2016 yılında İsrail'in Yahudiye Çölü'ndeki Ölü Deniz'in batısındaki Kafatası Mağarası'nda keşfedildi. İncelemenin ardından çıkan sonuç hepsinin ağzını açık bıraktı.
KUMAŞ PARÇASINI ANALİZ ETTİLER
Daha sonra bir araştırmacı ekibi bu minik kumaş parçalarını analiz etti ve Journal of Archaeological Science: Reports dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre, bunların antik dünyada oldukça değerli olan Kermes vermilio türündeki pullu böceklerden yapılan kırmızı bir boya içerdiğini belirledi.
BOYANIN BİLİNEN EN ERKEN KULLANIMI
Yazarlar, bu parçaların bu tür böcekler kullanılarak üretilen kırmızı bir boyanın bilinen en erken kullanımını temsil ettiği sonucuna vardı. Yazarlar çalışmada, "Bu kumaş parçalarının 1,5 santimetreden fazla olmamasına rağmen, Orta Tunç Çağı'nda bilinen türünün en erken örneği olan kumaş boyama için pullu böceklerin kullanıldığına tanıklık etmeleri bakımından önemleri büyüktür" diye yazdılar.
TARİH BOYUNCA SEMBOLİK KABUL EDİLDİ
Kırmızı renk, dünya çapında çeşitli kültürler tarafından tarih boyunca sembolik olarak önemli kabul edilmiştir. Scarlet, kraliyet mavisi ve morun yanı sıra antik dünyanın en değerli ve pahalı boyalarından biri olarak kabul edilirdi . Scarlet, yukarıda belirtilen diğer iki renge ek olarak İncil'de birkaç kez bile bahsedildi.
ÇEŞİTLİ KAYNAKLARDAN ÜRETİLİYORDU
Antik çağda kırmızı boyalar bitkiler ve hayvanlar dahil olmak üzere çeşitli kaynaklardan üretilirdi. En lüks kırmızı boyaların bazıları Kermes vermilio dahil olmak üzere çeşitli pullu böcek türlerinden elde edilirdi.
AYNI ESERE AİT
Son çalışmanın konusu olan iki küçük kumaş parçası aynı esere ait. Parçalar, 2016 yılında İsrail Eski Eserler Kurumu ve Kudüs İbrani Üniversitesi adına yürütülen bir kazı sırasında bulunan kumaş, iplik, ip, sepetçilik, deri ve ahşap eserler gibi çok sayıda organik nesne arasındaydı.
DİKKAT ÇEKİCİ BİR ŞEKİLDE KORUNMUŞ
Çalışmaya göre, tüm bu organik nesneler, Judea Çölü mağaralarına özgü kuru ve nispeten istikrarlı mikro çevre koşulları sayesinde binlerce yıl boyunca "dikkat çekici" bir şekilde korunmuş. Araştırmacılar, küçük boyutlarına rağmen renkleri nedeniyle kırmızı renkteki kumaş parçalarını merak ettiler ve bunları mağaradaki diğer eserlerle birlikte daha detaylı analiz için başka bir yere gönderdiler.
ARKEOLOJİYE HİZMET EDİYOR
Radyokarbon tarihleme, parçaların Orta Tunç Çağı'na (M.Ö. 1954-1767) ait olduğunu, boyanın analizi ise Kermes vermilio böceklerinin kurutulmuş gövdelerinden yapıldığını ortaya koydu. İsrail Eski Eserler Kurumu'nun Organik Madde Koleksiyonu küratörü ve çalışmanın baş yazarı Na'ama Sukenik, bir basın bülteninde, "Antik kumaştaki boyanın tespiti, biyoloji ve kimya laboratuvarlarında çok küçük miktarlardaki maddeleri ayırmak ve tanımlamak için yaygın olarak kullanılan bir cihaz olan Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) kullanılarak gerçekleştirildi ve aynı zamanda arkeolojiye de hizmet ediyor"
"Bu gelişmiş analitik yöntem, boyanın kökenini tam olarak kabuklu böcek türüne kadar belirlememizi sağladı. Böylece, eski zamanlarda kumaşın, belirgin kırmızı tonu veren kermesik asit üreten bir Kermes vermilio türü kullanılarak boyandığını yüksek olasılıkla belirleyebiliriz." dedi. Bu küçük böcekler Akdeniz bölgesine özgüdür ve parazittir, konak bitkinin özsuyuyla beslenirler.
PRESTİJLİ HALE GETİRDİ
Sukenik, "Eski zamanlarda boya, Kermes meşe ağacında (Quercus coccifera) yaşayan dişi pullu böcekten üretilirdi. Bu Kermes'leri toplamak çok kısa bir zaman aralığında yapılırdı. Yılda bir ay, yazın, dişinin yumurtalarını bırakmasından sonra ama yumurtadan çıkmadan önceydi. Boya miktarının en yüksek olduğu zaman. Kermes'lerin toplanabilme süresinin kısa olması, boyutlarının küçük olması (3-8 milimetre) ve kamuflaj renklerinin bulunmasını zorlaştırması, ayrıca bunlardan elde edilebilen boya miktarının az olması, buna karşılık kumaş boyamada kullanılan güzel kırmızı renk (kırmızı) elde edilmesi, bunların kullanımını oldukça prestijli hale getirmiştir." dedi.
NASIL BURAYA GELDİĞİ GİZEMİNİ KORUYOR
Kırmızı kumaş parçalarının Kafatasları Mağarası'na nasıl geldiği biraz gizemli. Ancak, dünya çapında Roma döneminden öncesine ait Kermes böcek boyasıyla boyanmış çok az kumaş bulunduğu düşünüldüğünde, bu bulgu önemlidir. Bu, antik çağda pullu böceklerle boyama işleminin yaygın olarak kullanıldığını ayrıntılarıyla anlatan çok sayıda yazılı tarihi kanıta rağmen böyledir.
"Önemli buluntu, yazılı kaynaklar ile arkeolojik keşifler arasındaki boşluğu kapatıyor ve antik kumaş boyama endüstrisinin -bu aşamada bile- hayvanlar kullanılarak boyama için yeterince yerleşmiş olduğuna dair kanıt sağlıyor," dedi Sukenik. "Nadir bulunan kumaş, bu dönemde işleyen geniş uluslararası ticari ağların bir kanıtı ve seçkin bir toplumun varlığını gösteriyor."