Dünyanın yeni bir salgın tehdidiyle başı büyük belada. Bilim insanları, korkunç gerçeği dünyaya dün öğleden sonra duyurdu. Yeni korkunun kilidi açıldı, dünyada durum git gide daha kötü bir hal almaya başladı. Bilim insanları, ABD'deki süt ineklerinde dolaşan kuş gribinin son versiyonunun, sadece nefes alma yoluyla bile insanlara bulaşabileceğinden endişe ediyor. H5N1 suşu ilk olarak Mart ayında süt sığırlarında doğrulandı. O zamandan beri 12 eyaletteki 100'den fazla çiftlikte vakalar bildirildi. Süt inekleriyle yakın çalışan dört kişide de enfeksiyon tespit edildi.
İNSANDAN İNSANA BULAŞIYOR MU?
Endişelenecek bir durum şimdilik yok: İnsanlardaki semptomlar hafif oldu ve hepsi hızla iyileşti. Ayrıca şu ana kadar insandan insana bulaştığına dair bir veri de bildirilmedi. UKHSA'dan bir sözcü Çarşamba günü GB News'e yaptığı açıklamada, İngiltere nüfusunun influenza A (H5N1) virüsünden kaynaklanan mevcut riskin "çok düşük" olduğunu söyledi.
YÜZDE 52'Sİ ÖLÜMLE SONUÇLANDI
Ancak BM Sağlık Örgütü'nün baş bilim insanı Jeremy Farrar, son 20 yılda insanların hayvanlarla temas yoluyla enfekte olduğu yüzlerce vakada "ölüm oranının olağanüstü yüksek" olduğu uyarısında bulundu. Dünya Sağlık Örgütü'nün son raporuna göre, Ocak 2003 ile 28 Mart 2024 tarihleri arasında 888 insanda kuş gribi enfeksiyonu vakası görüldü ve bunların yüzde 52'si ölümle sonuçlandı.
MUTASYONEL BİR ÜSTÜNLÜK KAZANDIĞINA DAİR KANITLAR
Bilim insanları şimdi H5N1 virüsünün insanlar arasında yayılmasını kolaylaştırabilecek mutasyonel bir üstünlük kazandığına dair kanıtlar buldular. Sığır H5N1 virüslerinin özelliklerini daha iyi anlamak için, Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden araştırmacılar, H5N1 suşunun, influenza A virüsü çalışmalarında rutin olarak kullanılan fareler ve gelinciklerde çoğalma ve hastalığa neden olma yeteneğini belirlemek üzere deneyler yürüttüler.
SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONU GELİŞTİRİYORLAR
Gelinciklerin, insanlarda olası grip bulaşma modellerini anlamak için iyi bir model olduğu düşünülüyor çünkü benzer klinik semptomlar gösteriyorlar, bağışıklık tepkileri veriyorlar ve insanlar gibi solunum yolu enfeksiyonları geliştiriyorlar. Sığır H5N1 virüsünün memeliler arasında öksürük ve hapşırık gibi solunum damlacıkları yoluyla bulaşıp bulaşmadığını test etmek için araştırmacılar, bir grup gelinciği (grup başına dört hayvan) inek bağlantılı H5N1 virüsü veya solunum damlacıkları yoluyla etkili bir şekilde bulaştığı bilinen H1N1 influenza ile enfekte ettiler.
YÜKSEK VİRÜS SEVİYELERİ GÖSTERDİ
Bir gün sonra, enfekte olmamış gelincikler enfekte hayvanların yanındaki kafeslere yerleştirildi. Grip virüslerinden herhangi biriyle enfekte olmuş gelincikler, hastalığın klinik belirtilerini ve birkaç gün boyunca toplanan burun sürüntülerinde yüksek virüs seviyeleri gösterdi. Ancak sadece H1N1 enfeksiyonlu gruba maruz kalan gelinciklerde klinik hastalık belirtileri görüldü, bu da inek gribi virüsünün gelinciklerde solunum damlacıkları yoluyla etkili bir şekilde bulaşmadığını gösteriyor.
ÜST SOLUNUM YOLLARINDAKİ HÜCRELERE BAĞLANIYORLAR
Şimdiye kadar her şey yolunda, değil mi? Tam olarak değil. Tipik olarak, kuş ve insan influenza A virüsleri enfeksiyonu başlatmak için hücre yüzeylerindeki aynı reseptörlere bağlanmaz. Ancak araştırmacılar, sığır H5N1 virüsünün her ikisine de bağlanabildiğini buldular; bu da virüsün insan üst solunum yollarındaki hücrelere bağlanma yeteneğine sahip olma olasılığını gündeme getirdi.
ENDİŞE VERİCİ DURUMLAR
Yazarlar, "Çalışmamız toplu olarak, sığır H5N1 virüslerinin daha önce dolaşımda olan HPAI H5N1 virüslerinden, gelinciklerde sınırlı solunum damlacık iletimi ile ikili insan/kuş tipi reseptör bağlanma özgüllüğüne sahip olması bakımından farklı olabileceğini göstermektedir" dedi. Araştırmacılar inek virüsünün solunum yoluyla kolayca yayılmadığını bulmuş olsalar da yine de endişe verici durumlar mevcut.
YAYILMA YETENEĞİ KAZANIYORLAR
Tıbbi Araştırma Konseyi ve Glasgow Üniversitesi Virüs Araştırma Merkezi'nden Dr. Ed Hutchinson'ın açıkladığı gibi, "[Bilim insanları] inek gribi izolatını kuş gribiyle karşılaştırdıklarında, bunun insanlarda solunum yolu enfeksiyonları yoluyla etkili bir şekilde yayılma yeteneği ile ilişkilendirilebilecek özelliklerden bazılarını kazanmaya başladığını buldular"
İNSANLAR İÇİN DAHA DA TEHLİKELİ HALE GELECEK
Çalışmaya dahil olmayan Doktor Hutchinson şunları ekledi: "Açıkçası, henüz böyle bir şey olmuyor gibi görünüyor ve şu ana kadar bildirilen dört insan vakasının hiçbirinde ileri bulaşma belirtisi görülmedi. "Ancak bu yeni H5N1 influenza virüsünün etkili solunum yolu yayılma yeteneği kazanması durumunda kontrol altına alınması daha da zorlaşacak ve insanlar için daha da tehlikeli hale gelecektir.
ACİL VE KARARLI
"İnek gribinin henüz bunu yapamamış olması iyi bir haber olsa da, bu bulgular salgını yakından izlemek ve mümkün olan en kısa sürede kontrol altına almak için acil ve kararlı bir şekilde harekete geçilmesi ihtiyacını güçlendiriyor." Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) tam da bunu yaparak hastalığın yayılmasını eyalet ve ulusal düzeyde yakından izliyor. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı da yakın zamanda Moderna'ya H5N1 kuş gribine karşı insanlarda kullanılacak bir aşı geliştirmesi için 176 milyon dolar (139 milyon sterlin) tutarında bir hibe verdi.